Orta Doğu’da tırmanan askeri gerilim sonrası Hürmüz Boğazı kapatıldı. Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği stratejik noktada deniz trafiği durdu, enerji piyasalarında sert fiyat artışları başladı.
Orta Doğu’da son günlerde tırmanan askeri gerilim, dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nı kilitledi. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı saldırıların ardından İran yönetimi, Basra Körfezi ile Umman Denizi’ni birbirine bağlayan Hürmüz Boğazı’nı tüm gemi geçişlerine kapattığını duyurdu.
Dünya petrol sevkiyatının önemli bir bölümünün gerçekleştiği stratejik boğazın kapanmasıyla birlikte bölgedeki deniz trafiği tamamen durma noktasına geldi. Çok sayıda petrol tankeri ve ticari geminin Körfez çevresinde güvenli bölgelerde beklediği bildirildi.
Günlük 20 milyon varillik enerji akışı kesildi
Basra Körfezi’nin çıkış noktası olan Hürmüz Boğazı, küresel enerji ticaretinin en kritik güzergâhlarından biri olarak kabul ediliyor. Dünya genelinde günlük tüketilen petrolün yaklaşık yüzde 20’si bu dar geçitten taşınıyor.
Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, Kuveyt ve İran gibi büyük enerji üreticilerinin petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatı büyük ölçüde bu hat üzerinden gerçekleştiriliyor.
Boğazın kapanmasıyla özellikle Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya’nın en büyük enerji ithalatçılarının tedarik zinciri ciddi şekilde etkilendi.
İran’dan sert uyarı: “Geçen gemilere saldırırız”
Bölgedeki tansiyonu daha da yükselten açıklama İran askeri kanadından geldi. İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari, Hürmüz Boğazı’nın kapatıldığını resmen ilan ederek sert ifadeler kullandı.
Cebbari yaptığı açıklamada, “Hürmüz Boğazı’nı geçişlere kapattık. Buradan geçmeye çalışan gemilere saldıracağız.” dedi.
Bu açıklamanın ardından uluslararası denizcilik şirketleri ve tanker operatörleri bölgede seyreden gemilere acil güvenlik uyarıları gönderdi.
Petrol ve LNG fiyatlarında sert yükseliş
Boğazın kapanması küresel enerji piyasalarında büyük bir şok etkisi oluşturdu. Arzın aniden kesintiye uğramasıyla petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz fiyatlarında hızlı yükseliş başladı.
Enerji piyasası uzmanları, Hürmüz Boğazı’ndaki kesintinin uzun sürmesi halinde petrol fiyatlarında daha sert artışlar yaşanabileceğini ve bunun küresel enflasyon üzerinde yeni bir baskı yaratabileceğini belirtiyor.
Ayrıca uluslararası taşımacılık şirketleri, tanker ve yük gemileri için “savaş riski ek ücretleri” uygulamaya başladı. Bu durum küresel ticarette navlun maliyetlerini de artırıyor.
Alternatif rotalar devreye girebilir
Denizcilik araştırma şirketi Drewry’nin verilerine göre bazı nakliyeciler Körfez dışındaki limanlara yönelerek kara taşımacılığı ve alternatif yükleme yöntemlerini değerlendirmeye başladı.
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’ndaki krizin devam etmesi halinde gemilerin Afrika’nın güneyinden dolaşarak Ümit Burnu rotasını kullanmak zorunda kalabileceğini belirtiyor. Bu rota, sevkiyat sürelerini ciddi şekilde uzatırken maliyetleri de önemli ölçüde artırıyor.
Hava sahası da kapatıldı
Krizin etkisi yalnızca deniz taşımacılığıyla sınırlı kalmadı. Körfez ülkelerinde hava sahasının da kısmen kapatıldığı ve bu durumun hava kargo operasyonlarını aksattığı bildirildi.
Bölgede yeniden açılma için net bir zaman çizelgesi bulunmazken lojistik şirketleri artan yakıt maliyetleri, uzun transit süreleri ve tedarik zinciri gecikmeleri riskine karşı acil planlar hazırlamaya başladı.
Enerji ve lojistik uzmanları, Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kapalı kalmasının küresel ekonomi üzerinde ciddi etkiler yaratabileceği uyarısında bulunuyor.
