19 Eylül, Türkiye’de Gaziler Günü olarak anılırken dünya tarihinde siyasetten bilime, doğal afetlerden teknolojiye kadar birçok önemli gelişmeye sahne oldu.
19 Eylül Gaziler Günü
19 Eylül, Türkiye’de Gaziler Günü olarak kutlanıyor. Tarihin 19 Eylül olarak belirlenmesinin temelinde, Türkiye Büyük Millet Meclisinin 19 Eylül 1921 tarihinde Mustafa Kemal Paşa’ya “Gazi” unvanı ve “Mareşal” rütbesi vermesi bulunuyor. Millî Savunma Bakanlığı kayıtlarında da söz konusu kararın 19 Eylül 1921 tarihinde TBMM tarafından alındığı belirtiliyor.
19 Eylül’ün resmî olarak Gaziler Günü ilan edilmesi ise daha sonraki yıllarda gerçekleşti. TBMM tarafından 27 Haziran 2002 tarihinde kabul edilen 4768 sayılı Kanun ile 19 Eylül, “Gaziler Günü” olarak ilan edildi. Kanun 3 Temmuz 2002 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı.
1893 – Yeni Zelanda’da Kadınlara Seçme Hakkı
19 Eylül 1893 tarihinde Yeni Zelanda Valisi Lord Glasgow’un yeni Seçim Yasası’nı imzalamasıyla ülkedeki kadınlar parlamento seçimlerinde oy kullanma hakkını elde etti. Böylece Yeni Zelanda, kadınlara ulusal parlamento seçimlerinde oy hakkı tanıyan ilk kendi kendini yöneten ülke oldu.
1982 – Dijital Gülen Yüz “:-)” Ortaya Çıktı
Bugün internet ve sosyal medya yazışmalarının vazgeçilmezlerinden olan ifadelerin önemli dönüm noktalarından biri de 19 Eylül’de yaşandı.
Carnegie Mellon Üniversitesi’nden bilgisayar bilimci Scott Fahlman, 19 Eylül 1982 günü üniversitenin elektronik mesaj panosunda şaka içeren mesajları belirtmek amacıyla “:-)”, ciddi veya olumsuz mesajlar için ise “:-(” karakterlerinin kullanılmasını önerdi. Bu mesaj, modern dijital emoticon kullanımının başlangıç noktalarından biri olarak kabul ediliyor.
1985 – Meksika’yı Büyük Deprem Vurdu
19 Eylül 1985 tarihinde Meksika tarihinin en yıkıcı depremlerinden biri meydana geldi. ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu kayıtlarına göre merkez üssü Meksika’nın Michoacán kıyıları yakınlarında bulunan depremin büyüklüğü 8,1 olarak kaydedildi.
Özellikle Mexico City’de büyük yıkıma yol açan depremde yüzlerce bina çöktü veya ağır hasar gördü. USGS verilerine göre en az 9 bin 500 kişi hayatını kaybetti, on binlerce kişi yaralandı ve yaklaşık 100 bin kişi evsiz kaldı.
1991 – 5 Bin 300 Yıllık “Buz Adam Ötzi” Bulundu
19 Eylül 1991 tarihinde Alman turistler Erika ve Helmut Simon, Alp Dağları’nda yürüyüş yaptıkları sırada buzların içerisinde korunmuş bir insan bedeni buldu.
Daha sonra “Ötzi” adı verilen mumyanın yaklaşık 5 bin 300 yıllık olduğu ve Bakır Çağı’nda yaşadığı belirlendi. Güney Tirol Arkeoloji Müzesi, Ötzi’nin 19 Eylül 1991 tarihinde 3 bin 210 metre yükseklikte bulunduğunu ve keşfin tarih öncesi dönem araştırmaları açısından önemli bir arkeolojik buluntu olduğunu belirtiyor.
Bugün, 19 Eylül 2026, Ötzi’nin bulunmasının da 35. yıl dönümü. Güney Tirol Arkeoloji Müzesi bu yıl dönümü dolayısıyla yayımladığı açıklamada, 5 bin 300 yıllık mumya üzerindeki bilimsel çalışmaların sürdüğünü bildirdi.
