25 Eylül, Osmanlı tarihinden dünya tarihine, İslam coğrafyasındaki önemli gelişmelerden Türkiye’nin kültür ve sanat hayatına kadar birçok önemli olaya sahne oldu. İşte 25 Eylül tarihinde yaşanan dikkat çekici gelişmeler...
İslam Âleminde 25 Eylül
762 – Muhammed en-Nefsüzzekiyye Medine’de Abbâsî yönetimine karşı harekete geçti.
Hz. Hasan’ın soyundan gelen Muhammed b. Abdullah en-Nefsüzzekiyye, 1 Receb 145’te, miladi takvimle 25 Eylül 762’de, Abbâsî yönetimine karşı Medine’de harekete geçti ve şehirde hâkimiyet kurdu. Hareket daha sonra Abbâsî kuvvetleri tarafından bastırıldı.
1396 – Niğbolu Savaşı Osmanlı zaferiyle sonuçlandı.
Yıldırım Bayezid komutasındaki Osmanlı ordusu, Macar Kralı Sigismund öncülüğündeki geniş Haçlı kuvvetlerini Niğbolu Kalesi önlerinde mağlup etti. Savaş, 25 Eylül 1396 tarihinde meydana geldi ve Osmanlıların Balkanlar’daki hâkimiyetini güçlendiren en önemli askerî başarılardan biri oldu. TDV İslâm Ansiklopedisi, Niğbolu Savaşı’nı klasik anlamdaki Haçlı seferlerinin son büyük savaşlarından biri olarak değerlendiriyor.
Türkiye’de 25 Eylül
1923 – İstanbul İtfaiyesi belediyeye devredildi.
Osmanlı döneminden gelen askerî itfaiye teşkilatının İstanbul Belediyesi’ne devri 25 Eylül 1923’te gerçekleştirildi. Böylece İstanbul’da itfaiye hizmetlerinin belediye bünyesinde yürütüldüğü yeni dönem başladı.
1993 – Karun Hazinesi Türkiye’ye geri getirildi.
Uşak yakınlarındaki Lidya tümülüslerinden kaçırılarak yurt dışına götürülen ve “Karun Hazinesi” olarak bilinen eserler, Türkiye’nin uzun süren hukuk mücadelesinin ardından 1993 yılında ülkeye geri getirildi. 25 Eylül, hazinenin Türkiye’ye dönüşüyle ilişkilendirilen önemli tarihlerden biri olarak kayıtlara geçti. Kültür ve Turizm Bakanlığı da eserlerin 1993 yılında Türkiye’ye geri alındığını belirtiyor.
2012 – Neşet Ertaş hayatını kaybetti.
Türk halk müziğinin ve bozlak geleneğinin en önemli isimlerinden, “Bozkırın Tezenesi” olarak anılan Neşet Ertaş, 25 Eylül 2012’de İzmir’de hayatını kaybetti. Ertaş, eserleri ve kendine özgü bağlama tavrıyla Türk halk müziğinde derin iz bıraktı.
1066 – Stamford Bridge Savaşı yaşandı.
İngiltere Kralı Harold Godwinson’un kuvvetleri, Norveç Kralı Harald Hardrada’nın ordusunu 25 Eylül 1066’da Stamford Bridge’de mağlup etti. Hardrada savaşta hayatını kaybetti. Bu savaş, İngiltere tarihindeki Viking istilaları açısından dönüm noktalarından biri olarak kabul ediliyor.
1513 – Balboa, Pasifik Okyanusu’nu gördü.
İspanyol kâşif Vasco Núñez de Balboa, Panama kıstağındaki dağlık bölgeden 25 Eylül 1513’te Pasifik Okyanusu’nu gördü. Balboa ve beraberindekiler kıyıya birkaç gün sonra ulaşırken, 25 Eylül tarihi Pasifik’in Avrupalılar tarafından bu yönden ilk kez görülmesiyle anılıyor.
1555 – Augsburg Barışı imzalandı.
Kutsal Roma İmparatorluğu’ndaki Katolik ve Lutheran prenslikler arasındaki dinî çatışmaları düzenlemeyi amaçlayan Augsburg Barışı, 25 Eylül 1555’te kabul edildi. Anlaşma Avrupa’daki din ve siyaset ilişkilerinde uzun süre etkili oldu.
1957 – Little Rock Nine öğrencileri askerî koruma altında okula girdi.
ABD’de eğitimde ırk ayrımcılığına karşı mücadelenin sembollerinden olan dokuz siyahi öğrenci, 25 Eylül 1957’de federal askerlerin koruması altında Little Rock Central High School’daki ilk tam eğitim günlerine başladı.
1981 – Sandra Day O’Connor ABD Yüksek Mahkemesi’nin ilk kadın üyesi oldu.
Sandra Day O’Connor, 25 Eylül 1981’de yemin ederek ABD Yüksek Mahkemesi’nde görev yapan ilk kadın yargıç oldu.
25 Eylül’ün öne çıkan olayı: Niğbolu Zaferi
25 Eylül tarihinin Türk ve İslam tarihi açısından en dikkat çekici olaylarından biri Niğbolu Zaferi oldu. Yıldırım Bayezid komutasındaki Osmanlı ordusunun Avrupa’dan gelen Haçlı kuvvetleri karşısında kazandığı zafer, Osmanlı Devleti’nin Balkanlar’daki konumunu önemli ölçüde güçlendirdi.
