İkinci Dünya Savaşı Sonrası Değişen Denge
İkinci Dünya Savaşı'nın bitmesinin ardından İngiltere'de iktidara gelen Clement Attlee hükümeti, Hindistan'ın geleceğine ilişkin öneriler geliştirmek amacıyla 1946'da bir Bakanlar Kurulu Heyeti'ni (Cabinet Mission) ülkeye gönderdi. Bu süreçte Quit India hareketi nedeniyle tutuklu bulunan siyasi mahkumlar serbest bırakıldı ve Hindistan Ulusal Kongresi, kurucu meclisin oluşturulması sürecine katılma kararı aldı. Ağustos 1946'da yapılan ve temsilcilerin doğrudan halk oyuyla değil eyalet meclisleri aracılığıyla belirlendiği Kurucu Meclis seçimlerinde Hindistan Ulusal Kongresi 208 sandalye kazanarak yüzde 69'luk bir çoğunluk elde etti; Müslüman Birliği ise 73 sandalyede kaldı.
Hükümet Nasıl Kuruldu
Bu seçimlerin ardından İngiliz Genel Valisi Lord Wavell, İngiliz Hindistan'ının yürütme organı olan Genel Vali Yürütme Konseyi'ni, tamamı Hintlilerden oluşan bir Bakanlar Kurulu'na dönüştürdü. Genel Vali ve Başkomutan dışında tüm üyeleri Hintlilerden oluşan bu 14 kişilik kurul, 2 Eylül 1946'da Hindistan Ulusal Kongresi üyelerinin yemin ederek görevlerine başlamasıyla fiilen çalışmaya başladı. Jawaharlal Nehru, kurulun başkan yardımcılığı görevini üstlenirken fiilen başbakan yetkisiyle hareket etti; Genel Vali ise sembolik olarak devlet başkanlığı konumunda kaldı.
Müslüman Birliği Başlarda Katılmadı
Muhammed Ali Cinnah liderliğindeki Müslüman Birliği, ayrı bir Pakistan devleti talebiyle geçici hükümete başlarda katılmayı reddetti. Birlik, ancak 26 Ekim 1946'da hükümete dahil oldu; bu katılımı, ileride Pakistan için mücadele edebilmek amacıyla hükümet içinde bir zemin kazanma stratejisi olarak açıkladı. Kongre ve Müslüman Birliği'nin aynı hükümette bir arada bulunması, iki taraf arasındaki siyasi gerilimi hükümetin günlük işleyişine de taşıdı.
Bağımsızlığa Giden Yol
Hindistan Geçici Hükümeti, 15 Ağustos 1947'ye kadar görev yaptı. Bu tarihte İngiliz yönetimi resmen sona erdi ve Hint alt kıtası, Hindistan ve Pakistan olmak üzere iki bağımsız devlete bölündü. Geçici hükümette fiilen başbakanlık görevini yürüten Jawaharlal Nehru, bağımsızlığın ilan edilmesiyle birlikte Hindistan'ın ilk resmi başbakanı oldu. Geçici hükümetin temelini oluşturan Kurucu Meclis ise çalışmalarını sürdürerek Hindistan Anayasası'nı 26 Kasım 1949'da tamamladı; Hindistan, 26 Ocak 1950'de cumhuriyet olarak ilan edildi.
