Sivas Cumhuriyet Üniversitesi’nden (SCÜ) arkeolog Prof. Dr. Cenker Atila, Kimyager Dr. İlker Demirbolat ve Tıp Tarihçisi Dr. Rana Babaç Çelebi’nin yer aldığı ekip, İzmir’in Bergama ilçesindeki Bergama Arkeoloji Müzesi’nde bulunan yaklaşık 1900 yıllık bir şişe üzerinde çalışma yaptı. Yapılan kimyasal analizlerde, şişede insan dışkısına işaret eden izlerin tespit edildiği, ayrıca kekikten elde edilmiş aromatik bileşiklerin bulunduğu bildirildi.
Antik Roma dönemine ait belgelerde, insan dışkısının merhem gibi doğrudan hastalıklı bölgeye sürüldüğüne dair ifadeler bulunduğu hatırlatılırken, Hipokrat, Plinius ve Galen gibi dönemin şifacılarının dışkıyı iltihap, enfeksiyon ve üreme bozukluklarında kullandığına dair iddiaların da bu çalışma ile somut veriyle desteklendiği aktarıldı.
Bin eser incelendi, 7’sinde kalıntı çıktı
Prof. Dr. Cenker Atila, Bergama’daki cam eserler üzerine yaptığı incelemelerde bazı şişelerin içinde kalıntı fark ettiklerini belirterek, Kültür ve Turizm Bakanlığından alınan izinle müzede kapsamlı inceleme gerçekleştirdiklerini söyledi. Atila, yaklaşık bin eser içinde 7’sinde kalıntı tespit edildiğini, bunlardan yalnızca birinin bilimsel veri sağlayacak düzeyde sonuç verdiğini ifade etti.
Atila, antik kaynaklarda Mısır, Çin, Yunan ve Roma’da insan ve bazı hayvan dışkılarının tıpta kullanıldığı bilgisinin bilindiğini ancak bunun günümüz bilimsel yöntemleriyle kanıtlanmadığını vurgulayarak, yapılan analiz sonucunda “gaita” bulgusunun çıkmasının kendileri için şaşırtıcı ama önemli bir doğrulama olduğunu kaydetti. Şişede bulunan kekik bileşiklerinin ise kokuyu bastırma amacıyla kullanılmış olabileceği değerlendirildi.
Antik kaynaklar hastalık detayını vermiyor
Prof. Dr. Atila, antik kaynakların dışkının antibakteriyel özelliklerinden söz ettiğini, ancak hangi hastalıklarda nasıl kullanıldığına dair net veri sunmadığını belirtti. Buna rağmen antik dönem tıbbında yara iyileştirme ve mikrop kırma amaçlı kullanımın bilindiğini ifade etti.
SCÜ ekibinin çalışmasının yer aldığı bilimsel makalenin yabancı bir dergide yayımlandığı ve Avrupa’da çeşitli basın organlarında geniş yer bulduğu bildirildi.
