Araştırma, 15 yaş ve üzerindeki bireylerin beslenme, fiziksel aktivite ve madde kullanım alışkanlıklarını kapsamlı biçimde ele alıyor.
Türkiye'de Her 5 Kişiden Biri Obez
Boy ve kilo verileri kullanılarak hesaplanan vücut kütle indeksi (VKİ) sonuçlarına göre, 15 yaş ve üzeri obez bireylerin oranı 2022 yılında yüzde 20,2 iken 2025 yılında yüzde 21,8'e yükseldi. Bu da pratikte ülkede her beş kişiden birinin obez kategorisinde yer aldığı anlamına geliyor.
Cinsiyete göre bakıldığında tablo dikkat çekici bir fark ortaya koyuyor:
- Kadınlarda obezite oranı yüzde 24,8, obez öncesi (kilolu) oranı ise yüzde 32,2
- Erkeklerde obezite oranı yüzde 18,7, obez öncesi oranı ise yüzde 43,1
Yani erkeklerin neredeyse yarısı "obez öncesi" sınıfında yer alıyor — bu da önümüzdeki yıllarda erkeklerde obezite oranının daha da artabileceğine işaret ediyor.
Fiziksel Hareketsizlik Tabloyu Ağırlaştırıyor
Araştırmanın belki de en çarpıcı bulgularından biri fiziksel aktivite eksikliğiyle ilgili. Hiç fiziksel aktivite yapmayan erkeklerin oranı 2022'de yüzde 85,3 iken 2025'te yüzde 83,5'e gerilerken, kadınlarda bu oran yüzde 92,7'den yüzde 89,7'ye indi. Yani düşüş yaşanmış olsa da hâlâ nüfusun büyük çoğunluğu önerilen aktivite düzeyine ulaşamıyor.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), yetişkinlerin haftada en az 150 dakika orta şiddette aerobik aktivite yapmasını öneriyor. Buna rağmen haftada 150-300 dakika arası fiziksel aktivite yapanların oranı erkeklerde sadece yüzde 4,1, kadınlarda ise yüzde 2,7 seviyesinde kaldı — bu da toplumun ezici çoğunluğunun önerilen sınırın çok gerisinde kaldığını gösteriyor.
Tütün Kullanımı Da Yükselişte
Araştırmanın bir diğer kritik başlığı tütün mamulü kullanımı. Her gün tütün ürünü kullanan 15 yaş ve üzeri bireylerin oranı 2022'de yüzde 28,3 iken 2025'te yüzde 30,1'e çıktı. Cinsiyet bazında inceleme yapıldığında:
- Erkeklerde günlük tütün kullanım oranı yüzde 42,9
- Kadınlarda ise yüzde 17,5
olarak kaydedildi. Tütün kullanmayanların (hiç kullanmamış ya da bırakmış olanlar) oranı ise 2022'de yüzde 68 iken 2025'te yüzde 66,8'e geriledi — yani tütün kullanmayan kesim küçülüyor.
En Sık Görülen Sağlık Sorunları
Son 12 ay içinde görülen hastalık ve sağlık sorunları sıralamasında bel bölgesi problemleri yüzde 24,3 ile ilk sırada yer aldı. Bunu sırasıyla şu sorunlar takip etti:
- Hipertansiyon — yüzde 16,9
- Boyun bölgesi problemleri — yüzde 16,7
- Şeker hastalığı (diyabet) — yüzde 11,9
- Yüksek kan lipidleri (kolesterol) — yüzde 10,1
Bel ve boyun problemlerinin bu denli yüksek çıkması, hareketsiz yaşam tarzı ve masa başı çalışma düzeninin fiziksel sağlık üzerindeki etkisine dikkat çekiyor.
Hareket Güçlüğü de Yaygınlaşıyor
Araştırmada fiziksel işlevlerde yaşanan zorluklara da yer verildi. En sık karşılaşılan sorun merdiven inip çıkmada güçlük oldu: kadınların yüzde 8,3'ü, erkeklerin ise yüzde 3,7'si merdiven kullanırken zorlandığını belirtti. Yürümede zorluk yaşayanların oranı kadınlarda yüzde 5,6, erkeklerde yüzde 2,8 olarak ölçüldü.
Sonuç
TÜİK'in 2025 verileri, Türkiye'de obezite, hareketsizlik ve tütün kullanımının birbirini besleyen üç ayrı sorun olarak öne çıktığını gösteriyor. Uzmanlar, bu tablonun tersine döndürülebilmesi için hem bireysel beslenme ve hareket alışkanlıklarının değişmesi hem de kamu politikalarında tütünle mücadele ve fiziksel aktiviteyi teşvik eden adımların hızlandırılması gerektiğini vurguluyor.
