Neden Belirti Vermiyor?
Kolesterol yüksekliği tek başına ağrı, sızı ya da rahatsızlık hissi oluşturmuyor. Tanı yalnızca kan tahliliyle konuyor. Bu nedenle birçok kişi, yıllarca kolesterolünün yüksek olduğunu bilmeden yaşıyor ve durum ancak bir kalp krizi ya da felç sonrasında ortaya çıkıyor.
Damar Hasarı İlerledikçe Ortaya Çıkan Belirtiler
Kolesterol kendisi sessiz olsa da, yol açtığı damar sertliği (ateroskleroz) ilerledikçe bazı belirtiler görülmeye başlıyor:
Göz kapaklarında sarı birikintiler. Ksantelazma adı verilen bu yumuşak, sarımsı lezyonlar, özellikle göz kapaklarının iç köşelerinde beliriyor ve kolesterol yüksekliğinin dışarıdan görülebilen nadir işaretlerinden biri.
Göğüs ağrısı (anjin). Kalbi besleyen damarlardaki daralma, göğüste baskı hissi ve ağrıya yol açabiliyor.
Bacaklarda ağrı, uyuşma ve karıncalanma. Bacak atardamarlarındaki tıkanıklık, yürürken ağrıya, istirahatte uyuşmaya neden olabiliyor.
Nefes darlığı, çarpıntı ve yorgunluk. Kalbin daralmış damarlar yüzünden daha fazla efor harcaması, bu belirtilerin ortaya çıkmasına yol açıyor.
Yüksek tansiyon. Damar sertliği ilerledikçe kalbin kanı pompalamak için gösterdiği ekstra çaba, tansiyonun yükselmesine katkıda bulunuyor.
En Ciddi Sonuçlar
Kolesterol plaklarının tıkadığı damarlara bağlı olarak kalp krizi, felç ve bacaklara giden damarların tıkanmasıyla oluşan periferik arter hastalığı gelişebiliyor. Beyin damarlarındaki tıkanıklıklarda vücudun bir tarafında uyuşma, kuvvet kaybı, konuşma bozukluğu, çift görme ve ani baş dönmesi gibi belirtiler, geçirilmekte olan bir felkin habercisi olabiliyor.
Kimler Risk Altında?
Hareketsiz yaşam tarzı, sigara ve alkol kullanımı, genetik yatkınlık, obezite, stres ve yüksek tansiyon, kolesterol yüksekliği için başlıca risk faktörleri arasında sayılıyor. Diyabet hastalarında da kolesterol yüksekliği sık görülüyor.
Nasıl Kontrol Altına Alınır?
Doymuş ve trans yağlardan (tereyağı, yağlı et, kızartma, işlenmiş gıda) uzak durmak, zeytinyağı gibi sağlıklı yağları tercih etmek, düzenli egzersiz yapmak ve sağlıklı bir uyku düzeni sürdürmek kötü kolesterolü düşürmede etkili yöntemler. Ancak yaşam tarzı değişiklikleriyle kötü kolesterolde sağlanabilecek düşüş genellikle yüzde 15-20 ile sınırlı kalıyor; bu önlemlere rağmen seviyeler yüksek seyrediyorsa doktorlar ilaç tedavisine başvuruyor. Düzenli kan tahlili, kolesterol yüksekliğini belirti vermeden önce yakalamanın tek güvenilir yolu.
