Hiroşima'ya atılan ilk atom bombasından sadece üç gün sonra gerçekleşen bu saldırı, insanlık tarihinin en yıkıcı silahlı eylemlerinden biri olarak kayıtlara geçti.
Saldırının Detayları
Saldırı, sabah 11.02'de (yerel saat) gerçekleşti. Bombayı taşıyan B-29 tipi bombardıman uçağının adı Bockscar'dı ve pilotluğunu Binbaşı Charles Sweeney yapıyordu. Uçağın asıl hedefi Kokura şehriydi; ancak bölgenin yoğun bulut örtüsü ve sis nedeniyle görüş mesafesinin yetersiz kalması sonucu mürettebat, ikincil hedef olan Nagasaki'ye yöneldi.
Bombanın patlaması kentin sanayi bölgesinin üzerinde, yaklaşık 500 metre yükseklikte meydana geldi. Patlamanın gücü, şehrin büyük bir kısmını saniyeler içinde yerle bir etti.
İnsani Kayıplar
Saldırının yol açtığı can kaybına ilişkin tahminler kaynaklara göre değişmekle birlikte, patlamanın ilk anında 40.000 ile 80.000 arasında insanın hayatını kaybettiği kabul ediliyor. Radyasyona bağlı hastalıklar, yanıklar ve enkaz altında kalma nedeniyle ölen kişi sayısı, sonraki aylar ve yıllar içinde daha da arttı. Hayatta kalanlar arasında "hibakusha" olarak anılan ve radyasyonun uzun dönemli etkilerini yaşayan büyük bir nüfus oluştu.
Tarihsel Bağlam
Nagasaki'ye yapılan saldırı, savaşın son günlerinde art arda yaşanan kritik gelişmelerin ortasında gerçekleşti:
6 Ağustos 1945'te Hiroşima'ya ilk atom bombası atılmıştı.
8 Ağustos 1945'te Sovyetler Birliği, Japonya'ya savaş ilan etmiş ve Mançurya'ya asker sevk etmeye başlamıştı.
Japon hükümeti, Potsdam Bildirgesi'nde talep edilen "şartsız teslim" çağrısına henüz yanıt vermemişti.
Nagasaki saldırısının ardından Japonya İmparatoru Hirohito, 15 Ağustos 1945'te teslim olma kararını radyo üzerinden halka duyurdu. Resmi teslim belgesi ise 2 Eylül 1945'te USS Missouri zırhlısında imzalanarak İkinci Dünya Savaşı sona erdi.
Sivil nüfusu doğrudan hedef alan bu saldırının orantısızlık ilkesine aykırı olduğunu, Japonya'nın Sovyetler aracılığıyla zaten teslim koşulları üzerinde görüşmeler yürüttüğünü ve ikinci bombanın askeri açıdan gerekli olmadı. Bazı hukukçular, sivillerin ayrım yapılmaksızın hedef alınmasının modern uluslararası hukuk çerçevesinde savaş suçu tanımına girebileceğini belirtiyor.
Bu tartışma, dönemin uluslararası hukukunun bugünkü çerçevelerden farklı olması nedeniyle daha da karmaşık bir hal alıyor; 1945'te bugünkü anlamda bir "savaş suçları" rejimi ve Uluslararası Ceza Mahkemesi henüz mevcut değildi.
Bugüne Yansımaları
Nagasaki, her yıl 9 Ağustos'ta anma törenleriyle bu felaketin kurbanlarını hatırlıyor. Kent, nükleer silahsızlanma çağrılarının sembol şehirlerinden biri haline geldi. Nagasaki ve Hiroşima'nın yaşadığı yıkım, günümüzde nükleer silahların yayılmasının önlenmesine yönelik uluslararası çabalarda sıklıkla referans olarak gösteriliyor.