Tarihi taş işçiliği ve özgün mimarisiyle dikkat çeken kastel, geçmişte Kilislilerin su ihtiyacını karşılayan önemli yapılardan biri olarak öne çıkıyor.
Kilis’in Bölük Mahallesi Binbaşı Sokağı’nın sol uç kısmında yer alan Küçük Çarşı Kasteli’nin, Hacı Mehmetoğlu Hacı Osman Efendi tarafından 1844-1870 yılları arasında yaptırıldığı ve 1870 yılında vakfedildiği belirtiliyor.
Kilis’in su ihtiyacına yıllarca hizmet etti
Kilis’te özellikle Cumhuriyet öncesi ve sonrasında yaşanan su sıkıntısı nedeniyle kentin birçok noktasına çeşme ve kasteller yaptırıldı. Bu yapılar, yalnızca insanların içme ve kullanım suyu ihtiyacını karşılamakla kalmadı; çevrede bulunan dükkânlara ve hayvanlara da su sağladı.
Geçmişte tarihi çeşmelerin önünde su almak isteyen vatandaşların sıra beklediği, bir tarafta insanların kaplarını doldurduğu, diğer tarafta ise at ve merkep gibi hayvanların su içtiği anlatılıyor.
Günümüzde ise şehir şebeke suyunun yaygınlaşması ve kuyuların kullanımının artmasıyla birlikte tarihi çeşmeler eski işlevlerini büyük ölçüde kaybetti. Ancak bu yapılar, Kilis’in sosyal ve kültürel geçmişinin önemli tanıkları olarak varlıklarını sürdürüyor.
Taş işçiliğiyle dikkat çekiyor
Yaklaşık 3,40 metreye 3,40 metre ölçülerinde kare planlı olan Küçük Çarşı Kasteli, muntazam kesme taştan inşa edilmiş iki cepheli bir meydan çeşmesi ve kastel formuna sahip.
Yapının doğu ve kuzey cephelerinde sivri kemerli nişler bulunurken, güney ve batı cepheleri düz taş örgüsüyle oluşturulmuş. Doğu cephesindeki sivri kemerin çevresinde yer alan yaprak motifleri dikkat çekerken, cephelerde bitkisel süslemeler ve rozet motifleri de görülüyor.
Kuzey cephesindeki sivri kemerli niş ise yaprak motifleriyle çevrelenmiş durumda. Yapının taş işçiliği, dönemin mimari anlayışını ve estetik detaylarını günümüze taşıyor.
Restorasyonlarla yeniden kent yaşamına kazandırıldı
Tarihi kastelin 1989 yılında küçük çaplı bir onarımdan geçirildiği belirtiliyor. Sonraki yıllarda yapının yanına tuvalet yapılması ve üzerinin kapatılması nedeniyle görünümünde bazı değişiklikler meydana geldi.
İlerleyen yıllarda gerçekleştirilen restorasyon çalışmalarıyla yeniden kent yaşamına kazandırılan Küçük Çarşı Kasteli, daha sonra bir restorasyon daha geçirerek bugünkü görünümüne kavuştu.
Kilis’in su kültürünün yaşayan tanığı
Kilis’teki tarihi çeşme ve kasteller, kentin geçmişte yaşadığı su sıkıntısının yanı sıra Osmanlı dönemindeki vakıf kültürünü, yardımlaşma anlayışını ve su dağıtım geleneğini de günümüze taşıyor.
Bugün günlük su ihtiyacını karşılamak amacıyla kullanılmasalar da tarihi yapılar, Kilis’in geçmişteki sosyal hayatını ve kent kültürünü gelecek kuşaklara aktarmaya devam ediyor.
Küçük Çarşı Kasteli’nden bugün hâlâ akan su ise yüzyıllık geçmişin sessiz tanıklığını sürdürüyor. Şırıl şırıl akan suyu, taş duvarları ve özgün mimarisiyle kastel, Kilis’in tarihi dokusu içerisinde geçmişle bugün arasında adeta bir köprü oluşturuyor.
Haber: İbrahim Güneş
Yorum yaz
Yorumları göster0 yorum
Yorumu bildir