Tarihte Bugün: 22 Ağustos

Tarihin farklı dönemlerinde 22 Ağustos günü Türkiye’de ve dünyada siyasi, askerî ve toplumsal açıdan önemli olaylar yaşandı. Peki, 22 Ağustos’ta ne oldu? Tarihte bugün hangi gelişmeler meydana geldi?

Osmanlı’da taht değişikliği yaşandı

1703: Edirne Vakası’nın ardından Osmanlı Padişahı İkinci Mustafa tahttan indirildi ve yerine kardeşi Üçüncü Ahmed tahta çıkarıldı. Üçüncü Ahmed, Osmanlı tarihinde “Lale Devri” olarak bilinen dönemin padişahı oldu. Saltanatı, 1730’da patlak veren Patrona Halil İsyanı’nın ardından sona erdi.

Haiti’de köleler ayaklandı

1791: Karayipler’de bulunan ve o dönemde Fransa’nın sömürgesi olan Saint-Domingue’de köleleştirilen halk ayaklandı. Bu gelişme, Haiti Devrimi’nin başlangıcı kabul edildi.

Haiti, 1804 yılında bağımsızlığını ilan ederek Amerika Birleşik Devletleri’nden sonra Amerika kıtasındaki ikinci bağımsız devlet, kölelerin kurduğu ilk bağımsız ülke oldu. Ülke günümüzde ağır ekonomik, siyasi ve güvenlik sorunlarıyla mücadele ediyor.

1812: İsviçreli gezgin Johann Ludwig Burckhardt, Ürdün’de bulunan Petra Antik Kenti’ni Batı dünyasına yeniden tanıttı.

İlk askerî hava saldırısı denemesi yapıldı

1849: Avusturya kuvvetleri, İtalya’nın Venedik kentine patlayıcı taşıyan pilotsuz hava balonları gönderdi. Bu girişim, tarihteki ilk askerî hava saldırısı denemelerinden biri olarak kayıtlara geçti.

1851: “America” adlı yelkenli, İngiltere açıklarında düzenlenen yarışı kazandı. Yarışta verilen kupa daha sonra dünyanın en eski uluslararası spor organizasyonlarından “America’s Cup”a adını verdi.

İlk Cenevre Sözleşmesi imzalandı

1864: On iki devlet, İsviçre’nin Cenevre kentinde ilk Cenevre Sözleşmesi’ni imzaladı. Sözleşmeyle savaşlarda yaralanan askerlerin, sağlık görevlilerinin ve insani yardım çalışanlarının korunmasına ilişkin uluslararası kuralların temeli atıldı.

Cenevre Sözleşmeleri daha sonra genişletilerek dört temel anlaşmadan oluşan bir yapıya dönüştü. Uluslararası insancıl hukukun temel belgeleri arasında bulunan sözleşmeler, silahlı çatışmalarda uyulması gereken standartları belirledi. Buna rağmen dünyanın farklı bölgelerindeki savaşlarda bu hükümlerin ihlal edildiğine ilişkin çok sayıda suçlama gündeme gelmeye devam ediyor.

1878: Hukuk mesleğinin standartlarını geliştirmek amacıyla Amerikan Barolar Birliği kuruldu.

1902: Henry Leland tarafından ABD’nin Detroit kentinde Cadillac Motor Company kuruldu. Şirket ilerleyen yıllarda otomotiv sektörünün önde gelen markalarından biri hâline geldi.

1910: Japonya ile Kore arasında Kore’nin Japonya’ya bağlanmasını öngören ilhak anlaşması imzalandı. Kore, İkinci Dünya Savaşı’nın sona erdiği 1945 yılına kadar Japon yönetiminde kaldı.

1911: Leonardo da Vinci’nin dünyaca ünlü “Mona Lisa” tablosunun Paris’teki Louvre Müzesi’nden çalındığı fark edildi. Tablo, yaklaşık iki yıl sonra İtalya’da bulundu.

Alacahöyük Kazısı başlatıldı

1935: Mustafa Kemal Atatürk’ün direktifleri doğrultusunda Türk Tarih Kurumunun kendi imkânlarıyla gerçekleştirdiği ilk arkeolojik çalışma olan Alacahöyük Kazısı başlatıldı. Çalışmalarda Anadolu’nun eski uygarlıklarına ait önemli eserler gün yüzüne çıkarıldı.

1942: İkinci Dünya Savaşı sırasında Brezilya, Almanya ve İtalya’ya savaş ilan ederek Müttefik Devletler safına katıldı.

Türkiye, Sovyetler Birliği’nin Boğazlar talebini reddetti

1946: Türkiye, Sovyetler Birliği’nin Boğazların savunmasına katılma ve bölgede söz sahibi olma isteğini reddetti. Sovyet yönetimi, İkinci Dünya Savaşı’nın ardından Türkiye’ye verdiği notalarla Boğazların statüsünün değiştirilmesini ve ortak savunma düzeni kurulmasını istemişti.

Türkiye ise Boğazların savunulmasının kendi egemenlik hakkı olduğunu belirterek talepleri kabul etmedi. Yaşanan kriz, Türkiye’nin ilerleyen yıllarda Batı Bloku’na yakınlaşmasında etkili oldu.

Ceylan Çalışkan hayatını kaybetti

1963: Bediüzzaman Said Nursi’nin talebelerinden Abdülkadir Ceylan Çalışkan, İstanbul’da geçirdiği trafik kazası sonucu hayatını kaybetti.

1929 yılında Emirdağ’da dünyaya gelen Çalışkan, küçük yaşta annesini kaybetti. Said Nursi’nin 1944 yılında Emirdağ’a gelmesinin ardından ailesiyle birlikte Risale-i Nur hizmetlerinde yer aldı. Uzun yıllar Said Nursi’nin yanında bulunan Çalışkan, onun mektuplarının ulaştırılmasında da görev yaptı.

1968: Papa Altıncı Paul, Kolombiya’nın başkenti Bogota’ya gitti. Bu ziyaret, bir papanın Güney Amerika’ya gerçekleştirdiği ilk ziyaret olarak tarihe geçti.

İkinci Kıbrıs Harekâtı hakkında tarih notu

İkinci Kıbrıs Barış Harekâtı bazı tarih listelerinde 22 Ağustos 1974 maddesi olarak aktarılıyor. Ancak harekât, Cenevre görüşmelerinin sonuçsuz kalmasının ardından 14 Ağustos 1974’te başladı ve 16 Ağustos’ta ilan edilen ateşkesle sona erdi. Harekâtın ardından adanın yaklaşık yüzde 37’si Türk kuvvetlerinin denetimine geçti. Bu nedenle söz konusu gelişme 22 Ağustos kronolojisine doğrudan eklenmedi.

1989: Kara Panter Partisinin kurucularından Huey P. Newton, ABD’nin California eyaletinde uğradığı silahlı saldırı sonucu hayatını kaybetti.

Selami Yurdan Bosna’da hayatını kaybetti

1992: Bosna Savaşı sırasında Saraybosna yakınlarındaki İliyaş bölgesinde çatışmalara katılan Selami Yurdan hayatını kaybetti.

1966 yılında Ağrı’nın Patnos ilçesinde dünyaya gelen Yurdan, Bosnalı Müslümanlarla dayanışma amacıyla bölgeye gitmişti. Yurdan, Türkiye’den Bosna’ya giderek çatışmalarda hayatını kaybeden ilk gönüllülerden biri olarak anılıyor.

2006: Ukrayna’nın Donetsk bölgesinde bir Rus yolcu uçağının düşmesi sonucu uçakta bulunan 170 kişi hayatını kaybetti.

İstihbarat birimleri için ortak merkez kuruldu

2013: Polis, asker ve Millî İstihbarat Teşkilatının elindeki bilgilerin ortak bir sistem üzerinden paylaşılmasını sağlamak amacıyla “Müşterek İstihbarat Koordinasyon Merkezi” kuruldu.

MİT’in Ankara’daki yerleşkesinde faaliyete başlayan merkezle güvenlik ve istihbarat birimleri arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesi, bilgilerin tek merkezde değerlendirilmesi ve kurumlar arasındaki kopukluğun giderilmesi amaçlandı.

2016: Gaziantep’te bir düğüne yönelik düzenlenen terör saldırısında çoğu çocuk çok sayıda kişi hayatını kaybetti, onlarca kişi yaralandı.

Enfal Katliamı kurbanlarına ait toplu mezarlar bulundu

2019: Irak’ın güneyindeki Musenna vilayetine bağlı Semave çöllerinde, Enfal Katliamı kurbanlarına ait olduğu belirtilen iki toplu mezarın bulunduğu açıklandı.

Toplu mezarlardaki kalıntıların çıkarılarak kimlik tespiti amacıyla DNA incelemesine alınacağı bildirildi. Enfal Harekâtı, Saddam Hüseyin yönetimindeki Baas rejimi tarafından 1980’li yıllarda Kürt halkına karşı gerçekleştirildi. Operasyonlar sırasında çok sayıda sivil hayatını kaybetti, binlerce yerleşim yeri boşaltıldı veya yıkıldı.

Haber Merkezi