Rusya-Ukrayna Savaşı 4. yılında: Küresel jeopolitiği kökten sarstı
24 Şubat 2022’de başlayan savaş 4 yılı geride bırakırken, cephede çatışmalar sürüyor; diplomaside ise zorlu başlıklar 2026’ya devredildi.
Vladimir Putin’in talimatıyla 24 Şubat 2022’de başlayan savaş, sahada tüm sertliğiyle sürerken, uluslararası düzeni derinden etkileyen bir kırılmaya dönüştü.
2022: İlk şok ve diplomasi arayışı
Savaşın ilk aylarında Rus ordusu Donetsk, Luhansk, Harkiv, Sumi, Çernigiv hatlarında ilerledi; Kiev kuşatıldı. Türkiye’nin arabuluculuğunda İstanbul’da taraflar ilk kez yüz yüze geldi. Ancak Buça’daki sivil ölümleri iddiaları ve artan dış müdahalelerle süreç askıya alındı.
30 Eylül 2022’de Rusya, Donetsk, Luhansk, Herson ve Zaporijya’yı ilhak etti. Aynı yıl 22 Temmuz’da İstanbul’da imzalanan Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması, 1000’i aşkın gemiyle yaklaşık 33 milyon ton tahılın dünya pazarlarına ulaşmasını sağladı.
2023: Mevzi savaşı ve iç gerilim
2023’te kazanımlar metrelerle ölçüldü. Wagner’in Bahmut’u ele geçirmesi, Ukrayna’nın karşı taarruzunun sınırlı kalması ve Kahovka Barajı’nın patlatılması savaşın seyrini etkiledi. Wagner lideri Yevgeniy Prigojin’in kısa süreli “silahlı isyanı” ve ardından ölümü, Moskova’daki iç dengeleri gündeme taşıdı.
2024: Kilitlenen cephe, artan yaptırımlar
Cephede üstünlük sağlanamadı. Batı yaptırımları genişledi; Moskova ekonomide “millileşme” adımlarını hızlandırdı. Ukrayna, Rusya içindeki enerji ve askeri hedeflere İHA saldırıları düzenledi; Rusya lojistik ve enerji noktalarını vurdu.
2025: “Kimin ne kadar alacağı” diplomasisi
ABD’de yönetim değişikliğiyle “hızlı sonuç” odaklı mekik diplomasisi başladı. Washington ile Kiev arasında madenler ve doğal kaynaklar temelli 500 milyar dolarlık ekonomik ortaklık imzalandı. 28 maddelik barış taslağı 20 maddeye indirildi ancak kritik başlıklarda uzlaşma sağlanamadı.
Putin ile ABD Başkanı Donald Trump, 15 Ağustos 2025’te Alaska’da görüştü; prensipte bazı başlıklarda yakınlaşma açıklansa da nihai anlaşma çıkmadı.
Türkiye’nin rolü
2025’te Türkiye yeniden müzakere platformu oldu; İstanbul’da Rusya-ABD temasları ve üç tur esir/cenaze değişimi gerçekleştirildi. Müzakere kanallarının kopmaması sağlandı, ancak en zor dosyalar 2026’ya kaldı.
2026’ya devreden başlıklar
-
Donbas’tan çekilme ve ilhak edilen bölgelerin statüsü
-
Zaporijya Nükleer Santrali’nin kontrolü
-
Ukrayna’ya NATO’nun 5. maddesine benzer güvenlik garantileri
-
Üçlü (Rusya-Ukrayna-ABD) görüşmelerde Avrupa’nın rolü
Ocak-Şubat 2026’da Abu Dabi ve Cenevre’de yapılan temaslar somut sonuç üretmedi.
Küresel etkiler
Savaş, Avrupa güvenlik mimarisini değiştirdi; Finlandiya ve İsveç’in NATO üyeliği Rusya sınırını genişletti. Enerji güvenliği ulusal güvenlik başlığına dönüştü. Tahıl ve gübre arzındaki şok, gıda fiyatlarını artırdı. Uluslararası hukuk ve nükleer caydırıcılık tartışmaları yeniden alevlendi.
Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)
Haber: Mehmet REYHANLI
