Washington yönetimi, aralarında Çin’in de bulunduğu 60 ekonomi hakkında “zorla çalıştırma” gerekçesiyle 301 soruşturması başlattı.
ABD, ticaret cephesinde yeni bir adım attı. Washington yönetimi, aralarında Çin’in de yer aldığı 60 ekonomi hakkında, “zorla çalıştırılan iş gücüyle üretilen malların ithalatını yasaklamada ve bu yasağı etkin şekilde uygulamada yetersiz kalındığı” gerekçesiyle Ticaret Yasası’nın 301. bölümü kapsamında soruşturma başlattı.
ABD Ticaret Temsilciliği tarafından yapılan açıklamada, söz konusu soruşturmaların ilgili ekonomilerin uygulamalarının ABD ticaretine zarar verip vermediğini ortaya koymayı amaçladığı belirtildi. Açıklamada, zorla çalıştırmayla üretilen malların düşük maliyet avantajı sağladığı, bunun da Amerikan işçileri ve üreticileri açısından haksız rekabet oluşturduğu savunuldu.
Yeni tarife ve kısıtlama ihtimali
Başlatılan süreç yalnızca teknik bir inceleme olarak görülmüyor. 1974 tarihli ABD Ticaret Yasası’nın 301. bölümü, Washington’a tarifeye dayalı ya da tarifeye dayalı olmayan misilleme önlemleri alma yetkisi veriyor. Bu nedenle soruşturmanın ilerleyen aşamalarında yeni gümrük vergileri, ithalat kısıtlamaları ya da başka ticari yaptırımların gündeme gelmesi bekleniyor.
ABD yönetimi, aynı hafta içinde bir başka 301 hamlesi daha yapmıştı. Daha önce de bazı ekonomiler hakkında “imalat sektöründe yapısal kapasite fazlası” gerekçesiyle yeni soruşturma süreci başlatılmıştı. Son adımla birlikte Washington, ticaret baskısını daha da genişletmiş oldu.
Çin’den sert tepki
Pekin yönetimi ise ABD’nin kararına sert çıktı. Çin Ticaret Bakanlığı, ülkenin zorla çalıştırmaya karşı açık tutum aldığını, bu alanda çok sayıda uluslararası çalışma sözleşmesini onayladığını ve kapsamlı yasal düzenlemeler oluşturduğunu açıkladı.
Çin tarafı, ABD’nin “zorla çalıştırma” meselesini ticaret baskısı için kullandığını savundu. Açıklamada, 301 soruşturmasının tek taraflı, gelişigüzel ve ayrımcı olduğu belirtilerek bunun tipik bir korumacı adım olduğu vurgulandı.
Ticaret gerilimi yeniden büyüyebilir
ABD ile Çin arasında daha önce de 301 tarifeleri üzerinden ciddi kriz yaşanmıştı. Yeni soruşturma, iki ülke arasındaki ticaret geriliminin yeniden sertleşebileceğine işaret ediyor. Sürecin nasıl ilerleyeceği, özellikle küresel tedarik zincirleri ve dış ticaret dengeleri açısından yakından izlenecek.
Ekonomi çevreleri, Washington’un soruşturmayı yalnızca Çin’e karşı değil, çok daha geniş bir ticaret baskı aracı olarak kullandığı görüşünde birleşiyor. Bu nedenle 301 sürecinin önümüzdeki dönemde küresel ticarette yeni kırılmalara yol açabileceği değerlendiriliyor.