Kilis’in Polateli ilçesine bağlı Polatbey (eski adıyla Cercik) Köyü’nde bulunan tarihi Polat Bey Konağı, Kurtuluş Savaşı’nın en kritik dönemlerinden birine ev sahipliği yapmış önemli bir karargâh olarak öne çıkıyor. Tarihsel dokusunu hâlâ koruyan bu yapı, bugün adeta yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.
1920’li yılların başında Mustafa Kemal Atatürk tarafından özel olarak görevlendirilen Albay Polat, Kilis’e gelerek ilk karargâhını bu konakta kurdu. Yanında görev yapan Süvari Yüzbaşısı Kamil Bey ile birlikte, bölgedeki milli direnişin temelini atan Albay Polat, Kurtuluş Savaşı’nın Güney Cephesi’nde önemli stratejik adımlar attı.
MİLLİ MÜCADELENİN KARARGÂHI: POLAT BEY KONAĞI
Tarih araştırmacısı Davut Gücel’in aktardığı bilgilere göre, Polat Bey Konağı, Kilis’in işgalden kurtuluşuna ve devamında Gaziantep’teki direnişin şekillenmesine öncülük etti. 1921 yılında Kilis’in Fransız işgalinden kurtarılmasıyla, konakta alınan kararların ne denli stratejik olduğu bir kez daha ortaya çıktı.
Gücel, “Bu konak, Kurtuluş Savaşı’nın başladığı yerlerden biridir. Burada bir destan yazılmıştır. Türk milletinin şerefli destanlarından birisidir bu,” diyerek konağın hem tarihsel hem de milli bir değer taşıdığını vurguladı.
KONAĞIN GELECEĞİ İÇİN ÇAĞRI: SİT ALANI VE MÜZE OLSUN
Albay Polat’ın Kilisli olmadığı, Çorumlu veya Yozgatlı olabileceği yönünde çeşitli rivayetler bulunsa da, bölge halkı onu “Kilis’in fahri hemşehrisi” olarak kabul ediyor. Zira onun liderliğinde başlatılan direniş, sadece Kilis’in değil, tüm Güneydoğu’nun kaderini değiştirdi.
Davut Gücel, konağın zamanla harap hale geldiğini ve gerekli restorasyon çalışmaları yapılmazsa tamamen yıkılma riski taşıdığını belirtti. Yetkililere seslenen Gücel, “Bu yapı sit alanı ilan edilmeli, aslına uygun şekilde restore edilerek müze haline getirilmeli. Böylece gelecek nesiller, bu topraklarda verilen mücadeleyi somut bir şekilde görebilir” dedi.
POLATBEY KÖYÜ: TARİHLE İÇ İÇE BİR YERLEŞİM
Tarihi Polat Bey Konağı dışında, Polatbey Köyü’nün altında yer alan Cercik Höyüğü de bölgenin binlerce yıllık geçmişine işaret ediyor. Arkeolog E. Özgen ve ekibi tarafından 2000 yılında yapılan yüzey araştırmalarında, höyükte İlk Tunç Çağı’ndan kalma seramik parçaları tespit edilmişti. Bu da köyün tarihinin yalnızca Kurtuluş Savaşı ile sınırlı olmadığını, aynı zamanda arkeolojik olarak da büyük bir değer taşıdığını gösteriyor.
Ayrıca köyde inanç turizmine konu olan kutsal bir meşe ağacı da bulunuyor. Halk arasında "mazı" olarak bilinen bu ağacın kökleri, saygı göstergesi olarak öpülüyor.
SONUÇ ve ÇAĞRI
Polatbey Köyü, hem arkeolojik hem de tarihi yönleriyle korunması gereken bir kültür hazinesi konumunda. Polat Bey Konağı, yalnızca bir yapı değil; bir milletin özgürlüğü için gösterdiği azmin, fedakârlığın ve kahramanlığın sembolüdür. Yetkililerin bu tarihi değere sahip çıkması, yalnızca geçmişe değil, geleceğe de borçlu olduğumuz bir görevdir.