İç savaşın başladığı 2011 yılından bu yana en büyük sığınmacı nüfusunu ağırlayan ve dönem dönem kendi yerli nüfusundan daha fazla Suriyeliye ev sahipliği yapan Kilis’te, sınır kapılarında tarihi bir yoğunluk göze çarpıyor. Yıllardır Kilis'te yaşayan on binlerce Suriyeli, rejim sonrası güvenliğin sağlandığı topraklarına dönmek için Öncüpınar Sınır Kapısı’na akın ediyor.
Memleket Hasreti Bitiyor mu?
Suriye'deki siyasi ve askeri dengelerin tamamen değişmesi, Kilis genelinde hayat kurmuş, esnaflık yapmış veya geçici koruma statüsünde barınan Suriyeli aileleri harekete geçirdi. Esad rejiminin yıkılmasıyla birlikte Halep, Azez, Afrin ve İdlib gibi güvenli hale gelen şehirlere dönmek isteyen vatandaşlar, yanlarına alabildikleri eşyalarıyla birlikte yollara döküldü.
Kilis Öncüpınar Sınır Kapısı'nda konuşlanan göç idaresi ve emniyet güçleri, dönüş işlemlerini hızlandırmak adına mesai mefhumu gözetmeksizin çalışıyor. Geri dönüşlerin tamamen "gönüllü ve güvenli" bir zeminde ilerlediğini belirten yetkililer, özellikle Halep ve çevresine yönelik muazzam bir geri göç dalgasının başladığını aktarıyor. Sınır kapısında uzun kuyruklar oluşturan Suriyeliler, yıllar sonra memleketlerine, geride bıraktıkları evlerine ve akrabalarına kavuşacak olmanın heyecanını yaşıyor.
Kilis'te Kaç Suriyeli Kaldı? Nüfus Hızla Değişiyor
TÜİK ve Göç İdaresi Genel Müdürlüğü'nün resmi verilerine göre Kilis, uzun yıllar boyunca Türkiye'de "yerli nüfusa oranla en çok sığınmacı barındıran şehir" unvanını elinde tutuyordu. Ancak son iki yılda sıkılaştırılan göç politikaları ve son haftalarda Suriye'de rejimin düşmesiyle tetiklenen kitlesel dönüşler, Kilis'teki demografik yapıyı radikal bir şekilde değiştirdi.
Büyük Azalma: Savaşın zirve yaptığı dönemlerde Kilis'teki Suriyeli nüfusu 130 bin sınırını aşarak yerli nüfusu geride bırakmıştı.
Güncel Durum: Son göç dalgası ve gönüllü geri dönüş projeleriyle birlikte Kilis'teki resmi kayıtlı Suriyeli sayısının ilk kez kritik eşiklerin altına gerilediği belirtiliyor. Her gün binlerce kişinin çıkış yapması sebebiyle rakamlar anlık olarak güncelleniyor.
Kent Merkezindeki Değişim: Suriyeli esnafların yoğunlukta olduğu Kilis kent merkezindeki dükkanların birer birer devredildiği veya kapatıldığı, sokaklardaki hareketliliğin yerini yerli nüfusa bıraktığı gözlemleniyor.
"Kendi Topraklarımızda Yeni Bir Hayat Kuracağız"
Sınır kapısında çıkış işlemlerini bekleyen Suriyeli aileler, Türkiye'ye ve Kilis halkına kendilerine yıllarca sahip çıktıkları için teşekkür ediyor. Kilis'te doğup büyüyen çocuklarıyla birlikte Halep'e doğru yola çıkan Suriyeli sığınmacılar, "Esad rejiminin yıkılacağını hayal bile edemiyorduk. Topraklarımız özgürleştiği için artık sığınmacı olarak yaşamak yerine, kendi ülkemizi yeniden inşa etmek için dönüyoruz. Kilis bizim ikinci vatanımız oldu ama asıl evimiz Suriye," ifadeleriyle duygularını dile getiriyor.
Kilis'teki yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşları, bu tarihi göç hareketliliğinin Kilis'in ekonomik ve sosyal yapısı üzerindeki etkilerini yakından analiz ediyor. Suriyeli nüfusun azalmasıyla birlikte kentteki ev kiralarında, iş gücü piyasasında ve sosyal yaşamda yeni bir dönemin kapılarının aralandığı vurgulanıyor.