Tarihte Bugün: 22 Eylül

22 Eylül; Yavuz Sultan Selim’in vefatından ilk İslam Zirvesi’ne, Dikili depreminden İran-Irak Savaşı’na önemli olaylara sahne oldu.

Tarihin farklı dönemlerinde 22 Eylül günü, Türkiye’de, dünyada ve İslam coğrafyasında siyasi, askerî ve toplumsal açıdan önemli gelişmeler yaşandı. İşte 22 Eylül tarihinde meydana gelen dikkat çekici olaylardan bazıları:

İSLAM ÂLEMİNDE 22 EYLÜL

1520 – Yavuz Sultan Selim Vefat Etti

Osmanlı Devleti’nin 9. padişahı Yavuz Sultan Selim, 21 Eylül’ü 22 Eylül 1520’ye bağlayan gece Çorlu yakınlarında vefat etti. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre Sultan Selim, yaklaşık iki ay süren hastalığının ardından 8-9 Şevval 926 gecesi hayatını kaybetti. Ölümü, oğlu Şehzade Süleyman’ın İstanbul’a gelişine kadar gizli tutuldu. Daha sonra tahta çıkan Kanuni Sultan Süleyman döneminde Yavuz Sultan Selim adına İstanbul’da türbe ve cami yaptırıldı.

Yavuz Sultan Selim’in hükümdarlığı kısa sürmesine rağmen Osmanlı tarihinin en önemli dönemlerinden biri oldu. Çaldıran ve Mercidabık zaferleri ile Mısır seferi onun döneminde gerçekleşti ve Osmanlı Devleti’nin Orta Doğu’daki hâkimiyeti büyük ölçüde genişledi.

1969 – İlk İslam Zirvesi Fas’ın Rabat Kentinde Başladı

Mescid-i Aksa’da 21 Ağustos 1969’da meydana gelen yangının ardından İslam ülkeleri ortak hareket etmek amacıyla bir araya geldi. İlk İslam Zirvesi Konferansı, 22-25 Eylül 1969 tarihleri arasında Fas’ın Rabat kentinde gerçekleştirildi. Türkiye de toplantıya katılan ülkeler arasında yer aldı.

Bu toplantı, daha sonra İslam İşbirliği Teşkilatı adını alacak olan İslam Konferansı Teşkilatı’nın oluşum sürecinin en önemli adımlarından biri oldu.

1980 – İran-Irak Savaşı Başladı

22 Eylül 1980’de Irak kuvvetlerinin İran’a yönelik geniş çaplı saldırısıyla İran-Irak Savaşı başladı. İki Müslüman ülke arasında sekiz yıl devam eden savaş, Orta Doğu’nun yakın tarihindeki en kanlı çatışmalardan birine dönüştü. Savaş Ağustos 1988’de yürürlüğe giren ateşkesle sona erdi.

TÜRKİYE TARİHİNDE 22 EYLÜL

1908 – Bulgaristan Osmanlı Devleti’nden Bağımsızlığını İlan Etti

22 Eylül 1908’de Bulgaristan Prensi Ferdinand, Veliko Tırnovo’da yayımladığı manifesto ile Bulgaristan’ın bağımsızlığını ilan etti. Böylece Berlin Antlaşması’yla Osmanlı Devleti’ne bağlı özerk prenslik statüsünde bulunan Bulgaristan, bağımsız bir krallık olduğunu duyurdu.

Osmanlı Devleti ile Bulgaristan arasında yürütülen görüşmelerin ardından bağımsızlık 1909 yılında resmen tanındı.

1919 – Türkiye İşçi ve Çiftçi Sosyalist Fırkası Kuruldu

22 Eylül 1919’da İstanbul’da Türkiye İşçi ve Çiftçi Sosyalist Fırkası kuruldu. Parti, Osmanlı Devleti’nin son döneminde ortaya çıkan siyasi oluşumlardan biri olarak dönemin siyasal hayatında yer aldı.

1939 – Dikili Depremi Meydana Geldi

22 Eylül 1939 günü saat 02.36 sıralarında İzmir’in Dikili ilçesi ve çevresini etkileyen büyük bir deprem meydana geldi. Tarihsel deprem kayıtlarında depremin büyüklüğü 6,6 olarak verilirken, yaklaşık 60 kişinin hayatını kaybettiği ve çok sayıda binanın hasar gördüğü belirtiliyor.

Deprem özellikle Dikili ve çevresindeki yerleşimlerde ağır hasara yol açtı.

1993 – Karun Hazinesi’nin Türkiye’ye İadesi İçin Anlaşma Sağlandı

Türkiye’den yasa dışı yollarla çıkarılarak ABD’ye götürülen ve New York Metropolitan Sanat Müzesi’nin koleksiyonuna giren Lidya eserlerinin Türkiye’ye iadesi konusunda 22 Eylül 1993’te anlaşmaya varıldı.

Uzun yıllar süren hukuk mücadelesinin ardından eserler Türkiye’ye getirildi. “Karun Hazinesi” olarak bilinen eserlerin iadesi, Türkiye’nin yurt dışına kaçırılan kültür varlıklarının geri alınması mücadelesinde önemli bir dönüm noktası oldu.

DÜNYA TARİHİNDE 22 EYLÜL

1792 – Fransa’da Cumhuriyet Dönemi Başladı

Fransız Devrimi’nin ardından monarşinin kaldırılmasıyla Fransa’da cumhuriyet dönemi başladı. Fransız Cumhuriyet takviminde 22 Eylül 1792, Cumhuriyet’in ilk yılının başlangıcı olarak kabul edildi.

Bu gelişme, yalnızca Fransa’nın değil Avrupa siyasi tarihinin de en önemli dönüm noktalarından biri oldu.

1862 – Lincoln Kölelerin Özgürlüğüne Giden Tarihi Bildiriyi Yayımladı

ABD Başkanı Abraham Lincoln, Amerikan İç Savaşı sırasında 22 Eylül 1862’de Ön Özgürlük Bildirgesi’ni yayımladı. Bildiride, 1 Ocak 1863 itibarıyla isyan hâlindeki eyaletlerde köle olarak tutulan insanların özgür ilan edileceği duyuruldu.

Nihai Özgürlük Bildirgesi 1 Ocak 1863’te yürürlüğe girdi ve ABD’de köleliğin sona erdirilmesi sürecinin en önemli aşamalarından biri oldu.

1908 – Bulgaristan Bağımsızlığını Duyurdu

22 Eylül 1908, Balkan ve Avrupa tarihi açısından da önemli bir gün oldu. Bulgaristan, Osmanlı Devleti’ne olan hukuki bağlılığını sona erdirerek bağımsızlığını ilan etti. Bu gelişme Balkanlar’daki siyasi dengeleri önemli ölçüde değiştirdi.

1980 – Orta Doğu’yu Sekiz Yıl Sürecek Savaş Sardı

Irak’ın İran’a saldırmasıyla başlayan İran-Irak Savaşı, 22 Eylül 1980’den 1988’e kadar sürdü. Savaş boyunca iki ülke ağır insan ve ekonomik kayıplara uğradı; çatışmanın etkileri Basra Körfezi ve dünya petrol piyasalarına kadar yayıldı.

22 EYLÜL TARİHE BÖYLE GEÇTİ

22 Eylül tarihi; Osmanlı Padişahı Yavuz Sultan Selim’in vefatı, Bulgaristan’ın bağımsızlık ilanı, Dikili depremi, ilk İslam Zirvesi’nin başlaması, İran-Irak Savaşı ve Karun Hazinesi’nin Türkiye’ye dönüş süreci gibi birbirinden önemli gelişmelerle tarihteki yerini aldı.

Haber Merkezi