Tarladan Markete Fiyat Zinciri Mercek Altında

Yaş sebze ve meyve piyasasına yönelik soruşturmada dikkat çeken bulgular ortaya çıktı. Bazı ürünlerin çiftçiden alınan fiyatının kayıtlarda katbekat yüksek gösterildiği belirlendi.

Türkiye’de gıda fiyatlarının dünyadaki seyrin üzerinde artması tartışılırken, yaş sebze ve meyve sektörüne yönelik incelemelerde çarpıcı bulgular ortaya çıktı. Ağustos 2026’da dünya gıda emtia fiyatları yıllık yüzde 2,5 artarken, Türkiye’de gıda ve alkolsüz içeceklerdeki yıllık fiyat artışı yüzde 33,79 olarak gerçekleşti.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen “Tarladan markete fiyat yolculuğu” soruşturması kapsamında, büyük dağıtıcı firmaların yöneticilerinin de aralarında bulunduğu 41 şüpheli hakkında gözaltı kararı verildi. Adalet Bakanlığı, 22 ilde toplam 109 iş yeri ve ikamette eş zamanlı arama yapıldığını açıkladı. Son açıklamalara göre hakkında gözaltı kararı bulunan 41 yöneticiden 38’i yakalandı.

1029 ÇİFTÇİNİN BEYANI İNCELENDİ

Soruşturma kapsamında Hal Kayıt Sistemi ve Çiftçi Kayıt Sistemi verileri incelendi. Vergi Denetim Kurulunun çalışmasında yaklaşık 1029 çiftçinin beyanına başvuruldu. Bakanlık açıklamasında, bazı firmaların ürün arzını düşük, maliyetlerini ise gerçeğinden yüksek gösterdikleri ve gerçeğe aykırı müstahsil makbuzları düzenledikleri yönünde tespitlere ulaşıldığı bildirildi. Bu hususlar soruşturma kapsamındaki iddialar ve tespitler olup yargılama sonucunda kesinleşmiş hükümler değildir.

6-8 LİRALIK MANDALİNA KAYITLARDA 28 LİRA

VDK incelemelerinde dikkat çeken örneklerden biri mandalinada görüldü. Üreticilerin kilogramını 6-8 liradan sattığını beyan ettiği mandalinanın bir firmanın kayıtlarında 28 lira alış maliyetiyle gösterildiği, ürünün satış fiyatının ise 31,82 lira olduğu belirtildi.

Başka bir incelemede üreticinin kilogramını 12 liradan sattığını söylediği mandalinanın kayıtlarda yaklaşık 31,48 lira alış maliyetiyle yer aldığı, satış fiyatının ise 31,65 lira olduğu kaydedildi.

PATATESTE 7-12 LİRA, KAYITLARDA 20 LİRA

Patateste de benzer bulgulara rastlandı. Üreticilerin kilogram başına 7 ila 12 liradan sattıklarını beyan ettikleri patatesin firma kayıtlarında 20 lira alış maliyetiyle gösterildiği, markete satış fiyatının ise 21,90 lira olduğu belirtildi.

Sanayi tipi elmada ise üreticilerin 4-5 liradan sattığını beyan ettiği ürünün kayıtlarda 9,5 lira maliyetle gösterildiği, yaklaşık 9,7 liradan satıldığı tespitlere yansıdı.

200 TON LİMONA 633 TONLUK MAKBUZ İDDİASI

İncelemelerde yalnızca ürün fiyatlarında değil, miktarlarda da farklılıklar belirlendi. Bir üreticinin yaklaşık 200 ton limon sattığını beyan etmesine rağmen adına 633 tonluk müstahsil makbuzu düzenlendiği belirtildi. Başka bir üreticinin 126 tonluk satışına karşılık belgelerde 328 ton gösterildiği kaydedildi.

Ayrıca bazı kişilerin firmalara hiç ürün satmadıklarını veya çiftçilik yapmadıklarını söylemelerine rağmen adlarına tarımsal ürün satış belgeleri düzenlendiğine ilişkin bulguların bulunduğu aktarıldı.

HAYATINI KAYBEDEN KİŞİLER ADINA BELGE DÜZENLENDİĞİ TESPİT EDİLDİ

İncelemelerde 49 hayatını kaybetmiş kişi adına toplam 87 belge düzenlendiği ve belgelerin toplam tutarının 2 milyon 524 bin 987 lira olduğu yönünde bulguya ulaşıldığı belirtildi.

ÜRETİCİ İLE TÜKETİCİ ARASINDA 11,9 PUANLIK FARK

TÜİK verilerine göre Ağustos 2026’da Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi yıllık yüzde 21,91 artarken, tüketici tarafında gıda ve alkolsüz içeceklerde yıllık artış yüzde 33,79 olarak gerçekleşti. Böylece iki oran arasında yaklaşık 11,9 puanlık fark oluştu. Bununla birlikte nakliye, enerji, işçilik, depolama, ambalaj, finansman ve fire gibi giderlerin de tüketici fiyatlarını etkilediği belirtiliyor.

Adalet Bakanı Akın Gürlek, soruşturmanın “fiyatları etkileme, Vergi Usul Kanunu’na muhalefet, belgede sahtecilik ve suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama” suçlamaları yönünden yürütüldüğünü açıkladı.

Kaynak: AA