En Sık Görülen Belirtiler
Yorgunluk ve halsizlik, demir eksikliğinin en yaygın ve en erken belirtisi. Bunu soluk cilt, nefes darlığı, baş dönmesi ve baş ağrısı takip ediyor. Kalp, azalan oksijeni telafi etmek için daha hızlı çalışmaya başladığından kalp çarpıntısı ve göğüs ağrısı da sık görülen bulgular arasında.
Ağızda yaralar, dilde şişlik ve ağrı, tırnaklarda kırılganlık, saç dökülmesi ile el ve ayaklarda soğukluk da eksikliğin diğer tipik işaretleri. Konsantrasyon güçlüğü ve dikkat dağınıklığı da uzman raporlarında sıkça yer alıyor.
Az Bilinen Ama Dikkat Çekici Bir Belirti: Pika
Toprak, buz, kağıt gibi besin değeri olmayan maddeleri yeme isteği duyulan "pika" durumu, demir eksikliği anemisinin ilginç ama göz ardı edilmemesi gereken belirtilerinden biri. Bu istek ortaya çıktığında mutlaka demir düzeyinin kontrol ettirilmesi öneriliyor.
Hafif Vakalar Belirti Vermeyebilir
Hafif ve orta düzeydeki demir eksikliği anemisi çoğu zaman hiçbir belirti vermeden seyredebiliyor. Bu nedenle birçok kişi, rutin tarama testleri veya başka bir şikayetle yapılan tahlillerde tesadüfen anemi olduğunu öğreniyor.
Kimler Risk Altında?
Yoğun veya uzun süren adet kanamaları yaşayan kadınlar, gebeler, kronik bağırsak hastalığı (Crohn, ülseratif kolit, çölyak) olanlar, sindirim sisteminde gizli kanama yaşayanlar ve dengesiz/yetersiz beslenen kişiler demir eksikliği açısından en riskli gruplar arasında yer alıyor. Aşırı lifli beslenme de demirin emilimini yavaşlatarak riski artırabiliyor.
Tanı Nasıl Konur?
Dünya Sağlık Örgütü'nün tanımına göre anemi, hemoglobin değerinin 15 yaş üstü erkeklerde 13 g/dl, kadınlarda 12 g/dl, gebelerde ise 11 g/dl'nin altına düşmesi olarak tanımlanıyor. Tanı için hemogram, periferik yayma ve ferritin (depo demiri) testleri kullanılıyor; altta yatan neden belirsizse sindirim sistemi taramaları gibi ileri tetkikler de gerekebiliyor.
Tedavi
Hafif ve orta düzey vakalarda ağızdan alınan demir takviyeleri ve demirden zengin besinler (kırmızı et, karaciğer, ıspanak, kuru baklagiller) yeterli oluyor. Emilim bozukluğuna bağlı veya ağır vakalarda ise doktorlar damar içi demir tedavisi, demir enjeksiyonları veya gerekirse kan nakline başvurabiliyor. Anemi bir hastalık değil, altta yatan bir nedene bağlı ortaya çıkan bir bulgu olduğu için, kaynağının mutlaka araştırılması gerekiyor.