Et ve Et Ürünlerinde Yeni Dönem

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın hazırladığı yeni tebliğ Resmi Gazete’de yayımlandı. Kıymadan dönere, sucuktan pastırmaya kadar birçok üründe yeni üretim ve etiketleme kuralları getirildi. İşletmelere 31 Mart 2027’ye kadar süre tanındı.

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan “Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliği” Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenlemeyle et ve et ürünlerinin üretimi, içeriği, satışı ve etiketlenmesine ilişkin birçok kural değişti.

Büyükbaş ve küçükbaş hayvanlardan elde edilen karkas etlerinin kendi aralarında, farklı kanatlı türlerinden elde edilen karkas etlerinin de kendi aralarında karıştırılmasına izin verildi. Bunun dışındaki farklı hayvan türlerinin karkas etleri ise kural olarak birbirine karıştırılamayacak.

Üretim teknolojisinin gerektirdiği durumlarda kanatlı eti ürünlerine büyükbaş veya küçükbaş hayvan eti ya da yağı eklenebilecek. Mekanik ayrılmış kırmızı et ise tebliğ kapsamındaki ürünlerin üretiminde kullanılamayacak.

KIYMA YALNIZCA TÜKETİCİ TALEP EDİNCE HAZIRLANACAK

Çiğ et ve kıymaya, mevzuatta açıkça izin verilen istisnalar dışında herhangi bir gıda bileşeni, katkı maddesi veya başka bir organik ya da inorganik madde katılamayacak.

Mantı, içli köfte, çiğ köfte, kadınbudu köfte, lahmacun, pide, kebap, pizza, hazır yemek ve mezelerde kullanılan et ve kıymalar da yeni tebliğde belirlenen şartlara uygun olmak zorunda olacak.

Perakende işletmelerde hazırlanmış et karışımı olarak yalnızca pişmemiş köfte ile Kilis tava ve kâğıt kebabı gibi yöresel ürünler, büyükbaş ve küçükbaş hayvan etlerinden günlük olarak hazırlanarak satışa sunulabilecek.

Kıyma, kanatlı kıyma, köfte ve yöresel ürünlerin dışındaki hazırlanmış kırmızı et ve kanatlı eti karışımları ise yalnızca tüketicinin talebi üzerine anında hazırlanabilecek.

Çiğ kanatlı etleri hazır ambalajlı olarak satışa sunulacak. Ambalaj tüketiciye teslim edilene kadar bozulamayacak. Tüketicinin istemesi halinde hazır ambalajlı kanatlı eti satış sırasında parçalanabilecek.

KÖFTE VE BURGERDE EN AZ YÜZDE 10 ET PROTEİNİ

Kıyma kullanılarak üretilen köfte ve burger gibi hazırlanmış kırmızı et karışımlarında toplam et proteini en az yüzde 10 olacak.

Bu ürünlerde yağ oranı yüzde 25’i, tuz oranı ise yüzde 2’yi geçemeyecek.

Süt ve yumurtadan elde edilen proteinler dışında protein tozu ve benzeri azot kaynakları ile nişasta, soya ve soya ürünleri gibi dolgu maddeleri kullanılamayacak.

Baharat, ekmek ve galeta unundan gelen nişasta ile bitkisel protein toplamı ise yüzde 5’i aşamayacak.

DÖNER ÜÇ SINIFA AYRILDI

Yeni tebliğle kırmızı et döneri “yaprak döner”, “kıyma döner” ve “yaprak-kıyma döner” olarak üç ayrı gruba ayrıldı.

Yaprak döner yalnızca yaprak haline getirilmiş çiğ kırmızı etten üretilecek.

Kıyma dönerde en fazla yüzde 90 kıyma, en az yüzde 10 yaprak et bulunabilecek. Yaprak-kıyma dönerde ise yaprak et oranı en az yüzde 60, kıyma oranı en fazla yüzde 40 olacak.

Dönerde yağ oranı yüzde 25’i, tuz oranı yüzde 2’yi geçemeyecek. Toplam et proteini ise en az yüzde 12 olacak.

Fıstık ve peynir gibi girdiler döner üretiminde kullanılamayacak. Yaprak dönerde diyet lifi kullanımına da izin verilmeyecek.

Perakende satış noktasında çiğ dönerin raf ömrü, pişirme işleminin başlamasından itibaren en fazla 12 saat olacak.

KANATLI KIYMASI DONDURULMUŞ OLARAK SATILACAK

Kanatlı kıymadan üretilen köfte ve burger gibi ürünlerde toplam et proteini en az yüzde 10 olacak. Yağ oranı yüzde 15’i, tuz oranı yüzde 2’yi geçemeyecek.

Kanatlı kıyma ile kanatlı kıyma kullanılarak hazırlanan et karışımları yalnızca dondurulmuş olarak piyasaya sunulabilecek.

Kanatlı eti döneri ise “yaprak” ve “yaprak-kıyma” olarak ikiye ayrılacak.

Yaprak-kıyma kanatlı dönerinde en az yüzde 60 yaprak kanatlı eti, en fazla yüzde 40 kanatlı kıyması kullanılabilecek.

Kanatlı dönerde toplam et proteini en az yüzde 14 olacak. Yağ oranı yüzde 15’i, tuz oranı ise yüzde 2’yi geçemeyecek.

SUCUK, PASTIRMA VE KAVURMADA YENİ KRİTERLER

Tebliğle sucuk, pastırma, kavurma, jambon ve diğer et ürünlerinde de yeni alt ve üst sınırlar belirlendi.

Sucukta toplam et proteini en az yüzde 15, ısıl işlem görmüş sucukta ise en az yüzde 13 olacak.

Pastırmada çemen hariç nem oranı yüzde 50’yi, çemen miktarı yüzde 10’u geçemeyecek.

Kavurma ve kıyma kavurmada nem oranı en fazla yüzde 45, tuz oranı yüzde 3 ve yağ oranı yüzde 30 olacak.

Jambonda toplam et proteini en az yüzde 13 olacak. Yağ oranı yüzde 8’i, tuz oranı yüzde 3’ü geçemeyecek.

SUCUK VE PASTIRMADA DOLGU MADDESİ YASAK

Sucuk, ısıl işlem görmüş sucuk ve pastırmada protein tozu, nişasta, nişasta içeren maddeler, soya ve soya ürünleri gibi dolgu maddeleri kullanılamayacak.

Baharattan kaynaklanan nişasta ve bitkisel protein miktarının toplamı yüzde 1’i geçemeyecek.

Kavurma, kıyma kavurma ve kurutulmuş jambonda da protein tozu, nişasta ve soya gibi dolgu maddelerine izin verilmeyecek.

Sucuk, pastırma, kıyma kavurma, kavurma, döner ve kanatlı dönerinde tütsüleme yapılamayacak.

Kavurma ve kıyma kavurmaya herhangi bir gıda katkı maddesi eklenemeyecek.

Et aroması veren aroma vericiler de tebliğ kapsamındaki ürünlerde kullanılamayacak.

ETİKETLERDE “YÜZDE 100” İFADESİ YASAKLANDI

Yeni düzenlemenin en dikkat çeken maddelerinden biri de etiketlere ilişkin oldu.

Çiğ et, kıyma, hazırlanmış et karışımları ve et ürünlerinde ürün adı, hayvan türünün adıyla birlikte yazılacak.

Kıyma etiketlerinde yağ oranı ile kolajen bağ doku proteini ve et proteini oranlarına ilişkin üst sınırlar tüketicinin kolayca görebileceği alanda yer alacak.

Çiğ kanatlı eti ve kanatlı kıymalarının üzerinde ise “Pişirme sırasında merkezi sıcaklık en az 72 °C’ye ulaşmalıdır” uyarısı bulunacak.

Döner etiketlerinde ürünün yaprak, kıyma veya yaprak-kıyma olduğu açıkça belirtilecek.

Emülsifiye et ürünlerinde baş eti kullanılmışsa etikette “Baş eti içerir” ifadesi bulunacak.

Mekanik ayrılmış kanatlı eti kullanılan ürünlerde de bu durum açık şekilde tüketiciye bildirilecek.

Ürün etiketlerinde marka dahil olmak üzere “%100”, “%100 Dana Eti” veya “%100 Göğüs Eti” gibi ifade ve logolar artık kullanılamayacak.

Dondurulmuş et ve et ürünlerinde ise “Çözündürüldükten sonra tekrar dondurulmaz” uyarısı yer alacak.

Bu kurallar yalnızca ürün ambalajlarında değil, satış reyonlarında, market kataloglarında, reklam panolarında, gazetelerde ve internet reklamlarında yapılan ürün tanıtımlarında da geçerli olacak.

İŞLETMELERE 31 MART 2027’YE KADAR SÜRE

Yeni tebliğle 2019 yılında yayımlanan eski düzenleme yürürlükten kaldırıldı.

Tebliğin yayımlanmasından önce faaliyette bulunan işletmelerin yeni kurallara 31 Mart 2027’ye kadar uyum sağlaması gerekecek.

İşletmeler bu tarihe kadar eski tebliğ hükümlerine göre faaliyet gösterebilecek. 31 Mart 2027’den önce piyasaya sunulan ürünler de raf ömürlerinin sonuna kadar satışta kalabilecek.

Yeni düzenleme 16 Eylül 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi.

Haber Merkezi