İlkokullarda Din Eğitimine Erişim Sorunu Raporu Tanıtıldı

İLKE Vakfı Eğitim Politikaları Araştırma Merkezi bünyesinde Prof. Dr. Recep Kaymakcan tarafından hazırlanan “Türkiye’de İlkokullarda Din Eğitimine Erişim Sorunu” başlıklı rapor kamuoyuna tanıtıldı. Raporun tanıtım programı, İLKE Vakfı’nın Üsküdar’daki binasında akademisyenler, eğitimciler, lisansüstü öğrenciler ve sivil toplum kuruluşu temsilcilerinin katılımıyla gerçekleştirildi.

30 sayfalık raporda, Türkiye’de erken çocukluk ve ilkokul düzeyinde din eğitimine erişim konusu akademik ve politika perspektifinden incelendi. Çalışmada mevcut durum, dünya örnekleri, Osmanlı tecrübesi, Avrupa ülkelerindeki uygulamalar ve gelişim psikolojisi açısından çok yönlü olarak değerlendirildi.

Program, İLKE Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Av. Ahmet Sait Öner’in selamlama konuşmasıyla başladı. Ardından İstanbul İl Millî Eğitim Müdür Yardımcısı Ömer Avcı ile Din Öğretimi Genel Müdürlüğü Öğretim Programları ve Materyalleri Daire Başkanı Hasan Özarslan konuşma yaptı. Konuşmaların ardından EPAM Direktörü Prof. Dr. Ayhan Öz’ün moderatörlüğünde raporun yazarı Prof. Dr. Recep Kaymakcan tarafından raporun sunumu gerçekleştirildi.

“Tartışmalar veri temelli değil, ideolojik zeminde yürütülüyor”

Prof. Dr. Recep Kaymakcan, sunumunda erken çocuklukta din eğitimine yönelik tartışmaların çoğu zaman veri temelli yaklaşımlardan uzaklaştığını söyledi. Kaymakcan, bu alandaki eleştirilerin büyük bölümünün ideolojik zeminde yürütüldüğünü ifade etti.

Karşılaştırmalı eğitim politikaları açısından birçok ülkede din eğitiminin erken yaşlarda sistematik biçimde verildiğini belirten Kaymakcan, Avrupa ülkelerinin neredeyse tamamına yakınında ilkokul sınıflarında din dersinin bulunduğunu kaydetti. Almanya, İngiltere, Belçika ve Norveç gibi ülkelerde bu uygulamanın sürdüğünü vurgulayan Kaymakcan, Türkiye’nin bu alanda küresel eğilimlerin dışında kalmasının önemli bir politika boşluğuna işaret ettiğini dile getirdi.

“Temel mesele kurumsal erişimin sağlanmasıdır”

Kaymakcan, din eğitimi tartışmalarında “erişim” ve “kalite” başlıklarının birbirinden ayrılması gerektiğini belirtti. Erken çocukluk döneminde temel meselenin öncelikle kurumsal din eğitimine erişimin sağlanması olduğunu ifade eden Kaymakcan, Türkiye’nin son yıllarda din eğitimi alanında önemli kurumsal gelişmeler kaydettiğini söyledi.

Buna rağmen erken çocukluk düzeyinde erişim eksikliğinin sistemin en kritik yapısal sorunlarından biri olduğunu vurgulayan Kaymakcan, raporun hazırlanma sürecine ilişkin de bilgi verdi. Cumhurbaşkanlığı Eğitim ve Öğretim Politikaları Kurulu’nun 2020 yılında kendisinden görüş istemesi üzerine bu konuyla ilgilenmeye başladığını aktaran Kaymakcan, İLKE Vakfı’nın da geçen yıl dünya ve tarih örneklerini kapsayan, Türkiye’deki uygulamayı anlatan ve politika önerileri içeren bir rapor talep ettiğini ifade etti.

Kaymakcan, raporda dünya örnekleri, Osmanlı tecrübesi, Avrupa uygulamaları ve gelişim psikolojisi açısından yapılan değerlendirmeler sonucunda ilkokulun bütün sınıflarında din kültürü ve ahlak bilgisi eğitimi verilmesinin önünde bir engel olmadığı sonucuna ulaşıldığını söyledi.

“Erken çocukluk değer sisteminin temelinin atıldığı dönemdir”

Erken çocuklukta din eğitiminin, çocuğun gelişim düzeyine uygun içerik ve yöntemlerle verilmesi gerektiğini belirten Kaymakcan, bu dönemin kişinin şahsiyetinin ve değer sisteminin temellerinin atıldığı kritik bir gelişim evresi olduğunu ifade etti.

Kaymakcan, lise çağındaki öğrencilerde üniversite sınavı kaygısıyla öğretim boyutunun öne çıktığını, ilkokul çağında ise mevcut neslin değerlerinin yeni yetişen nesle aktarılması bakımından eğitim boyutunun daha belirleyici olduğunu söyledi. Son dönemde yapılan çalışmaların erken dönemde verilen eğitimin daha kalıcı olduğunu gösterdiğini belirten Kaymakcan, bunun din ve ahlak alanı için de geçerli olduğunu kaydetti.

Cumhuriyet’in ilk yıllarında din eğitiminin ilkokul müfredatında yer aldığını hatırlatan Kaymakcan, 1924 yılında ilkokul 2, 3, 4 ve 5. sınıflarda “din bilgisi ve Kur’an” derslerinin haftada iki saat okutulduğunu söyledi. Kaymakcan ayrıca 2014 yılında gerçekleştirilen Millî Eğitim Şûrası’nda ilkokulun bütün sınıflarında din dersi yapılmasına ilişkin karar alındığını, ancak bu kararın henüz uygulamaya geçmediğini ifade etti.

Çocukların doğal merakı pedagojik olarak desteklenmeli

Kaymakcan, çocukların erken yaşta varoluşsal sorulara yönelik doğal bir merak geliştirdiğini söyledi. Bu merakın pedagojik olarak desteklenmesinin kalıcı öğrenme açısından kritik olduğunu belirten Kaymakcan, din eğitimi politikalarının veri temelli biçimde geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.

Müfredatın çocukların ilgi ve ihtiyaçlarına göre şekillendirilmesi gerektiğini ifade eden Kaymakcan, öğretmen yetiştirme süreçlerinin de güçlendirilmesi gerektiğini belirtti. İslamiyet’in dünya dini olarak anlatılması gerektiğini söyleyen Kaymakcan, farklı coğrafyalarda İslamiyet’in nasıl yaşandığının müfredata kademeli olarak dahil edilmesinin gençlerin zihin dünyasına katkı sağlayacağını dile getirdi.

Program sonunda İLKE Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Av. Ahmet Sait Öner, Prof. Dr. Recep Kaymakcan’a hediye takdim etti. Katılımcıların sorularının yanıtlandığı değerlendirme bölümüyle program sona erdi. Raporun İLKE Vakfı’nın internet sayfasından erişime açık olduğu bildirildi.