Tarihte Bugün: 21 Eylül

21 Eylül; Selahaddin Eyyubi’nin Kudüs önlerine gelişinden Türk ordusunun Sakarya’nın batısına geçmesine, Fransa’da monarşinin kaldırılmasına kadar birçok önemli olaya sahne oldu.

İslam Âleminde 21 Eylül

1187 – Selahaddin Eyyubi Kudüs önlerine geldi. Hıttin Zaferi’nin ardından Kudüs’ü Haçlılardan geri almak için harekete geçen Selahaddin Eyyubi’nin ordusu, Arap kaynaklarına göre 21 Eylül 1187’de Kudüs’ün batı tarafına ulaştı. Kudüs üzerindeki kuşatma ve çatışmaların ardından şehir 2 Ekim 1187’de Selahaddin Eyyubi’ye teslim edildi. Kaynaklarda ordunun Kudüs’e varışı konusunda 18 ve 21 Eylül tarihleri geçmekle birlikte, Arap tarihçilerinin bir bölümü 21 Eylül tarihini kaydetmektedir.

1857 – Son Babür hükümdarı Bahadır Şah Zafer İngilizlere teslim oldu. Hindistan’daki 1857 ayaklanması sırasında Delhi’nin İngiliz kuvvetlerinin eline geçmesinin ardından son Babür hükümdarı Bahadır Şah Zafer, 21 Eylül 1857’de Hümayun Türbesi’nde İngilizlere teslim oldu. Bu gelişme, yaklaşık üç asırlık Babür hâkimiyetinin sona ermesinin en önemli dönüm noktalarından biri oldu.

1842 – Sultan II. Abdülhamid dünyaya geldi. Osmanlı Devleti’nin 34. padişahı II. Abdülhamid, 21 Eylül 1842’de dünyaya geldi. 1876-1909 yılları arasında tahtta kalan II. Abdülhamid, Osmanlı tarihinin en uzun süre hüküm süren padişahlarından biri oldu.

Türkiye ve Türk Tarihinde 21 Eylül

1921 – Türk ordusu Sakarya Nehri’nin batısına geçti. Sakarya cephesindeki Türk-Yunan Savaşı’nın 13 Eylül’de Türk ordusunun üstünlüğüyle sonuçlanmasının ve Yunan kuvvetlerinin geri çekilmeye başlamasının ardından Türk birlikleri 21 Eylül 1921’de Sakarya Nehri’nin batısına geçti. Böylece geri çekilen Yunan kuvvetlerinin takip edildiği yeni bir safhaya geçilmiş oldu. Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı Sakarya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün kronolojisinde de bu gelişme 21 Eylül tarihiyle yer alıyor.

1924 – Samsun-Çarşamba Demiryolu’nun temeli atıldı. 21 Eylül 1924’te Samsun-Çarşamba Demiryolu’nun temel atma töreni gerçekleştirildi. Mustafa Kemal Paşa törendeki konuşmasında halkın kendisine çalışma programını iki kelimeyle anlattığını belirterek, “Yol, mektep” ifadesini kullandı.

1947 – Zonguldak’ta grizu faciası yaşandı. Zonguldak’ın Kozlu üretim bölgesindeki Çaydamar bölümünde 21 Eylül 1947 gecesi meydana gelen grizu patlamasında 48 işçi hayatını kaybetti. Dönemin madencilik tarihine geçen kazada yaralılarla birlikte çok sayıda işçi de ocaktan kurtarıldı.

Dünyada 21 Eylül

1792 – Fransa’da monarşi kaldırıldı. Fransız Devrimi sırasında toplanan Ulusal Konvansiyon, 21 Eylül 1792’de monarşinin kaldırılmasına karar verdi. Ertesi gün cumhuriyet esasına dayanan yeni siyasi düzen yürürlüğe girdi. Bu gelişme Avrupa siyasi tarihinin önemli dönüm noktalarından biri oldu.

1937 – “Hobbit” ilk kez yayımlandı. J.R.R. Tolkien’in dünya edebiyatının en tanınmış fantastik eserlerinden biri haline gelen The Hobbit adlı kitabının ilk baskısı 21 Eylül 1937’de İngiltere’de yayımlandı. İlk baskı yalnızca 1.500 adet basılmıştı.

1964 – Malta bağımsızlığını kazandı. Akdeniz ülkesi Malta, 21 Eylül 1964’te Birleşik Krallık’tan bağımsızlığını elde etti. 21 Eylül bugün de Malta’da Bağımsızlık Günü olarak anılıyor.

1981 – ABD tarihinde bir ilk yaşandı. Sandra Day O’Connor, 21 Eylül 1981’de ABD Senatosunda 99’a karşı 0 oyla Yüksek Mahkeme üyeliğine onaylandı. O’Connor dört gün sonra yemin ederek ABD Yüksek Mahkemesinde görev yapan ilk kadın oldu.

2003 – Galileo uzay aracının görevi sona erdi. NASA’nın Jüpiter’i ve uydularını inceleyen Galileo uzay aracı, 14 yıllık görevini 21 Eylül 2003’te tamamladı. Europa’nın olası yeraltı okyanusunun Dünya kaynaklı mikroorganizmalarla kirlenmesi riskini ortadan kaldırmak amacıyla araç kontrollü olarak Jüpiter’in atmosferine yönlendirilerek imha edildi.

21 Eylül’ün Anlamı

21 Eylül aynı zamanda Uluslararası Barış Günü. Birleşmiş Milletler, 2001 yılında aldığı kararla 21 Eylül’ü her yıl küresel ateşkes ve şiddetsizlik günü olarak belirledi. 2026 yılının Uluslararası Barış Günü teması ise “Invest in Peace – For Everyone, Everywhere, Every Day”, yani “Barışa yatırım yap: Herkes için, her yerde, her gün” olarak açıklandı.

Ayrıca 21 Eylül, Dünya Alzheimer Günü olarak da anılıyor. Dünya Alzheimer Günü ilk kez 21 Eylül 1994’te Alzheimer’s Disease International tarafından başlatıldı ve her yıl aynı tarihte farkındalık çalışmaları gerçekleştiriliyor.

Haber Merkezi