East Anglia Üniversitesi ile Norfolk and Norwich Üniversite Hastanesi'nden araştırmacıların yürüttüğü kapsamlı çalışma, asansör yerine merdiveni tercih etmenin kalp-damar hastalıklarından ölüm riskini belirgin biçimde azaltabildiğini gösterdi.
Araştırma Ne Buldu?
35-84 yaş arasındaki 480 binden fazla kişinin sağlık verilerinin mercek altına alındığı çalışmaya göre, düzenli olarak merdiven çıkanların, merdiveni daha seyrek kullananlara kıyasla:
Kardiyovasküler hastalıklardan ölme olasılığı yüzde 39 daha düşük
Herhangi bir nedenden ölme olasılığı yüzde 24 daha düşük
olarak belirlendi. Ayrıca düzenli merdiven kullananlarda kalp krizi, inme ve kalp yetmezliği gibi ciddi kardiyovasküler rahatsızlıklara yakalanma riskinin de daha düşük olduğu tespit edildi.
"Birkaç Dakika Bile Yeterli"
Araştırmanın belki de en pratik bulgusu, bu faydayı elde etmek için uzun süreler ayırmaya gerek olmadığını göstermesi. Bulgulara göre haftada birkaç kez, sadece birkaç dakika süren merdiven çıkma bile kardiyorespiratuvar kondisyonu geliştirebiliyor ve kolesterol seviyelerini düşürebiliyor.
East Anglia Üniversitesi Norwich Tıp Fakültesi'nden Prof. Vassilios Vassiliou, bu bulguyu şöyle özetliyor:
Merdiven çıkmak, günlük hayata fiziksel aktivite eklemenin pratik ve çoğu zaman göz ardı edilen bir yolu.
Araştırmacılardan Paddock ise incelenen çalışmaların bir kısmında çıkılan merdiven sayısı arttıkça sağlık faydalarının da büyüdüğünü, ancak küçük değişikliklerin bile ölçülebilir bir etki yarattığını belirtiyor.
Neden Bu Kadar Etkili?
Uzmanlara göre merdiven çıkmanın kalp sağlığına katkısının birkaç farklı boyutu var:
Kalp atış hızını yükseltir — Kan dolaşımını hızlandırır, kalp kaslarını güçlendirir ve kan basıncının düzenlenmesine yardımcı olur.
Kalori yakımını artırır — 5-10 dakikalık hızlı merdiven çıkma, tempolu bir yürüyüşe yakın kalori yakımı sağlayabilir.
Kas gruplarını çalıştırır — Uyluk, kalça ve baldır kasları aktif biçimde çalışarak günlük hareketlerde denge ve dayanıklılık kazandırır.
Özel ekipman veya zaman gerektirmez — Spor salonuna gitmeden, günlük rutinin içine kolayca yerleştirilebilir.
Kalp Sağlığınızı Merdivenle Test Edebilir misiniz?
Konuyla ilgili daha önce yapılan başka bir araştırma da ilginç bir ölçüt sunuyor: dört kat merdiveni (yaklaşık 60 basamak) bir dakikadan kısa sürede, koşmadan ve durmadan çıkabilmek, genel olarak sağlıklı bir kalbe işaret ediyor. İspanya'da A Coruña Üniversite Hastanesi'nden kardiyolog Dr. Jesús Peteiro, bu süre bir buçuk dakikayı aşıyorsa bir doktora danışılmasını öneriyor.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
Merdiven çıkmak genel olarak güvenli ve düşük riskli bir aktivite olsa da bazı durumlarda dikkatli olmak gerekiyor:
Bilinen kalp rahatsızlığı olan kişilerde ani ve zorlayıcı çıkışlardan kaçınılmalı, tempo kademeli artırılmalı.
Hamilelik döneminde aşırı ve yorucu merdiven kullanımı önerilmiyor.
Diz veya eklem sorunu olanlarda uzun süreli, kontrolsüz merdiven kullanımı eklemlerde baskıya yol açabilir.
Sonuç
Araştırmacılar, bulguların fiziksel aktivitenin yalnızca spor salonu ya da düzenli antrenmanlarla sınırlı olmadığını, günlük yaşamdaki küçük hareket değişikliklerinin de uzun vadede kalp sağlığı açısından anlamlı sonuçlar doğurabileceğini gösterdiğini vurguluyor. Dünya genelinde yetişkinlerin dörtte birinden fazlasının önerilen fiziksel aktivite düzeyine ulaşamadığı düşünüldüğünde, asansör yerine merdiveni tercih etmek gibi küçük bir alışkanlık değişikliği, kalp sağlığı için düşük maliyetli ama etkili bir adım olarak öne çıkıyor.